پایان ثانیه کبیسه: جهان از ۲۰ مه ۲۰۲۷ زمان UTC را بدون وقفه اجرا می‌کند

چه تصمیمی گرفته شد؟

ثانیه کبیسه سازوکاری بود که UTC را با چرخش واقعی زمین هماهنگ نگه می‌داشت. هر بار که اختلاف زمان اتمی و زمان نجومی (UT1) زیاد می‌شد، یک ثانیه به UTC اضافه می‌شد و بعضی دقیقه‌ها ۶۱ ثانیه طول می‌کشیدند. از سال ۱۹۷۲ تا کنون ۲۷ ثانیه کبیسه اضافه شده و آخرین مورد در پایان ۲۰۱۶ بود.

با قطعنامه جدید، این هماهنگی دیگر با افزودن ثانیه انجام نمی‌شود. به گزارش یورونیوز، فاصله میان UTC و زمان نجومی اجازه دارد رشد کند و به حدود ۳۶۰۰ ثانیه، یعنی یک ساعت، برسد. به گفته کارشناسان، رسیدن به چنین فاصله‌ای زمان زیادی می‌برد و این اقدام بیشتر جنبه پیشگیرانه دارد. گزارش The Register این طرح را «Continuous UTC» نامیده و می‌گوید از سال آینده اجرا می‌شود.

چرا ثانیه کبیسه مشکل‌ساز شده بود؟

بر اساس متن قطعنامه که The Register به آن اشاره کرده، سرعت چرخش زمین در سال‌های اخیر کمی بیشتر شده و همین ممکن است روزی به نخستین ثانیه کبیسه «منفی» یعنی حذف یک ثانیه نیاز پیدا کند. این کار تا امروز هرگز انجام نشده و قطعنامه آن را دارای «ریسک بالای ایجاد ناهنجاری و اختلال در زیرساخت‌های حیاتی که آمادگی کافی ندارند» می‌داند.

دلیل دیگر، رشد اینترنت اشیاء، سامانه‌های حسگر پراکنده، شبکه‌های برق هوشمند و سرویس‌های مجازی است که هر کدام می‌توانند در مواجهه با ثانیه کبیسه خطا کنند. قطعنامه همچنین می‌گوید ارائه‌دهندگان جهانی سرویس‌ها از روش‌های متفاوتی برای پرهیز از «پرش زمانی» استفاده می‌کنند؛ مثلاً ثانیه را در طول چند ساعت پخش می‌کنند. این تفاوت باعث ناهماهنگی زمان میان سامانه‌ها می‌شود. هزینه آماده‌سازی صنایع نیز، طبق قطعنامه، با آمادگی برای مشکل سال ۲۰۰۰ (Y2K) قابل مقایسه برآورد شده است.

چرا برای برنامه‌نویس‌ها مهم است؟

ثانیه‌های کبیسه سال‌ها منبع باگ‌های پرحاشیه در سرورها، پایگاه‌داده‌ها و سرویس‌های ابری بودند. حذف آن‌ها باعث می‌شود مدیریت زمان در سامانه‌های توزیع‌شده ساده‌تر شود و نیاز به منطق‌های ویژه برای «دقیقه ۶۱ ثانیه‌ای» کمتر شود.

با این حال، مسئله یک‌شبه حل نمی‌شود. به نوشته The Register، دستگاه‌های اینترنت اشیاء و تجهیزات قدیمی که به‌روزرسانی نمی‌گیرند همچنان در شبکه‌ها حضور دارند و بسیاری از نرم‌افزارها پیش‌فرض‌هایی درباره زمان دارند که باید بازبینی شود. این نشریه به خطر رد شدن گواهی‌های دیجیتال به دلیل تفاوت زمان اشاره می‌کند. ابزارهای نجوم، ژئودزی و برخی کاربردهای ماهواره‌ای هم باید اختلاف رو‌به‌رشد میان ساعت و زمان نجومی را جداگانه لحاظ کنند.

این تصمیم ارتباطی با ساعت تابستانی ندارد و تغییری در منطقه‌های زمانی یا ساعت رسمی کشورها ایجاد نمی‌کند. برای کاربران ایرانی نیز تغییر مستقیمی در ساعت دستگاه‌ها دیده نمی‌شود؛ اثر آن عمدتاً در لایه زیرساخت و نرم‌افزار است.